الشيخ محمد تقي بهجت

369

جامع المسائل ( فارسي )

در آنجايى كه خوف سقوط هست و ضمان بر تقدير سقوط ثابت است ، خائف اگر شريك در جدار است حق مطالبه نقض و هدم جدار دارد . و همچنين حاكم اگر خوف بر عابرين شارع است مىتواند مطالبه هدم نمايد در موارد ضمان بر تقدير وقوع و تلف . قرار دادن ناودان در راه 8 - نصب ميزاب و نحو آن به سوى طريق نافذ كه مَخرج آن غير مَدخل آن است به نحوى كه مضرّ به عابرين نباشد ، جائز است . و اگر نافذ نيست و مخرج ندارد ، بدون اذن شركاء جائز نيست اگر چه مضرّ نباشد ، مگر در مقدارى كه خارج از اشتراك است . و در صورت عدم اضرار و با استحكام عادى در نصب و بناء اگر اصابت كرد كسى يا مالى را و اتلاف كرد ، ضامن نيست نصب كننده ، بخلاف صورت اضرار و عدم استحكام ، چنانچه در جدار مائل ذكر شد . و فرقى در جواز و عدم ضمان بين چيزهائى [ كه ] نافع به حال شخص و غير مضر به حال عابرين است نيست مثل اخراج رواشن و اجنحه و ساباط . « 1 » اگر در ملك خود آتشى بيافروزد و چيزى تلف شود از غير اگر در ملك خودش آتشى افروخت براى استفاده به قدر حاجت با اطمينان به عدم تعدى و عدم قضاء عادت ( با خصوصيات محل ) به تعدّى ، پس اتلاف كرد مال همسايه را ، ضامن نيست . و اگر اطمينان به عدم تعدى نداشت يا آن كه بر حسب عادت مثل آن متعدى است ، اگر غافل بوده است ضامن است اگر چه از قدر حاجت زائد نبوده باشد . و با رعايت خصوصيات مذكوره اظهر عدم فرق است بين زيادتى از قدر حاجت و عدم آن . اگر در ملك غير يا در راه عمومى آتش افروخت اگر در ملك غير ، آتش روشن كرد بدون اذن ، يا در شارع عام در صورتى كه جائز

--> « 1 » روشن « : أن تخرج أخشاباً إلى الدرب و تبنى عليها و تجعل لها قوائم من اسفل . » ساباط « : سقيفة بين حائطين تحتها طريق ( مجمع البحرين ) .